नेपालमा मौरी पालन व्यवसायलाई दिगो र समृद्ध बनाउन श्रृजनशील मौरी पालन उद्योग ले स्थानीय किसानहरूसँग सहकार्य कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। यस कार्यक्रममार्फत, नेपालका विभिन्न जिल्लाका किसानहरूसँग साझेदारी गर्दै मौरी पालन व्यवसायलाई प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

📌 कार्यक्रमका प्रमुख उद्देश्यहरू

✅ स्थानीय किसानहरूलाई मौरी पालन व्यवसायप्रति आकर्षित गराउने।
✅ कृषिमा मौरी पालन एक महत्वपूर्ण पूरक व्यवसायका रूपमा विकास गर्ने।
✅ किसानहरूलाई आधुनिक मौरी पालन तालिम प्रदान गर्ने।
✅ मौरी पालनका लागि आवश्यक घार, मौरी जात, उपकरण, र परामर्श सेवा उपलब्ध गराउने।
✅ स्थानीय स्तरमै शुद्ध मह उत्पादन, प्रशोधन, र बजार प्रवर्द्धन गर्ने।
✅ सहकारी मोडेल अपनाएर किसानहरूलाई वित्तीय तथा प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने।

📌 कार्यक्रम अन्तर्गत गरिएका प्रमुख गतिविधिहरू

1️⃣ मौरी पालन तालिम तथा क्षमता विकास कार्यक्रम

✅ किसानहरूलाई मौरी पालनका आधारभूत र व्यावसायिक तालिम प्रदान गरिन्छ।
✅ मौरी घार व्यवस्थापन, मौरी जातको छनोट, रोग तथा कीट नियन्त्रण, मह संकलन विधि, तथा उत्पादन वृद्धिका उपायहरू सिकाइन्छ।
✅ स्थानीय स्तरमै प्रयोगात्मक (Hands-on) तालिम प्रदान गरिन्छ।

2️⃣ मौरी तथा मौरी घार वितरण कार्यक्रम

✅ किसानहरूलाई व्यवसायिक मौरी पालन थालनी गर्न इटालियन, स्थानीय, र मधेसिया मौरी जातहरू उपलब्ध गराइन्छ।
✅ Langstroth Beehive (फ्रेम घार) तथा परम्परागत मौरी घार वितरण गरिन्छ।
✅ किसानहरूलाई आवश्यक उपकरणहरू (सुरक्षात्मक कपडा, स्मोकर्स, मह संकलन यन्त्र, आदि) उपलब्ध गराइन्छ।

3️⃣ सहकारी तथा साझेदारी मोडेल (Cooperative & Partnership Model)

✅ किसानहरूसँग सहकार्य गरी मौरी पालन सहकारी संस्था स्थापना गर्ने।
✅ मौरी पालनका लागि बैंक तथा वित्तीय संस्थामार्फत कर्जा (Loan) वा अनुदान (Subsidy) को व्यवस्था गरिदिने।
✅ किसानहरूलाई मौरी पालनको आय–व्यय व्यवस्थापन, बजार रणनीति, र दीर्घकालीन व्यवसाय योजना सिकाइने।

4️⃣ स्थानीय तथा राष्ट्रिय बजार व्यवस्थापन

✅ किसानहरूबाट प्रत्यक्ष मह खरिद गरेर उचित मूल्यमा बिक्री प्रवर्द्धन गर्ने।
✅ उत्पादन गरिएको महलाई ब्रान्डिङ गरी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बिक्री गर्ने।
✅ किसानहरूलाई निर्यातयोग्य उत्पादनका मापदण्डहरू सिकाइने।

5️⃣ वातावरणीय तथा जैविक मौरी पालन प्रवर्द्धन

✅ रासायनिक विषादीरहित (Organic) मौरी पालन प्रणाली को प्रवर्द्धन।
✅ जैविक मौरी पालनमा आधारित Herbal Honey, Aloe Vera Honey, तथा अन्य विशेष मह उत्पादन गर्ने।
✅ स्थानीय फूल तथा वनस्पतिहरूको संरक्षणद्वारा मौरी पालनको लागि प्राकृतिक चरन (Bee Forage) प्रवर्द्धन गर्ने।

📌 कार्यक्रमबाट प्राप्त उपलब्धिहरू

✔ स्थानीय किसानहरूको आम्दानी वृद्धि भएको छ।
✔ कृषि तथा मौरी पालन व्यवसायबीच समन्वय बढेको छ।
✔ मह उत्पादन तथा मौरीजन्य उत्पादनहरूको गुणस्तरमा सुधार आएको छ।
✔ किसानहरूलाई आधुनिक प्रविधिसहितको व्यवसायिक मौरी पालन प्रणालीमा रुपान्तरण गर्न मद्दत पुगेको छ।
✔ नेपालका विभिन्न जिल्लाहरूमा मौरी पालन व्यवसायको दिगो विस्तार भइरहेको छ।